Στη σελίδα αυτή θα βρείτε ορισμένες συχνές και χρήσιμες ερωτήσεις σχετικά με το ελαιόλαδο καθώς και τις απαντήσεις τους.


Πως συνδέεται τι ελαιόλαδο με τα προβλήματα της καρδιάς;

- Σήμερα άν επισκεφθεί κανείς μια καρδιολογική κλινική θα διαπιστώσει πως είναι γεμάτη από ανθρώπους 40-50 ετών με στεφανιαία νόσο. Αν είχαμε την μηχανή του χρόνου να μας γυρίσει πίσω 30 χρόνια, ίσως να μην βρίσκαμε κανέναν άρρωστο με στεφανιαία νόσο. Εκείνα τα χρόνια θέριζε ο ρευματικός πυρετός και οι κλινικές ήταν γεμάτες από αρρώστους με βαλβιδοπάθειες. Σιγά σιγά η σωτήρια ανακάλυψη του James Flemming, η Πενικιλίνη άρχισε να εξαφανίζει τον ρευματικό πυρετό και παράλληλα άρχιζαν να αυξάνουν τα εμφράγματα. Στις αρχές του αιώνα ο όρος “στεφανιαία νόσος” δεν υπήρχε στην ιατρική βιβλιογραφία. Η άνοδος του βιοτικού επιπέδου μαζί με την εφαρμογή των κανόνων υγιεινής εξαφάνισαν πολλές από τις μάστιγες της ανθρωπότητας. Η βελτίωση της διατροφής όμως μαζί με τον σύγχρονο τρόπο ζωής γέννησε καινούρια προβλήματα. Στην χώρα μας σε σχέση με την Δύση άργησαν να φανούνε αλλά τώρα μας ταλαιπωρούν και μάλιστα πολύ έντονα. Η εγκατάλειψη της παραδοσιακής ελληνικής κουζίνας και η υιοθέτηση δίαιτας αγγλοσαξονικού τύπου, με πολλά λιπαρά ζωικής προέλευσης είναι αιτία που οι καρδιολογικές μας κλινικές είναι γεμάτες από στεφανιαίους αρρώστους.

Είναι γνωστό πια σε όλους ότι οι μεγάλοι παράγοντες κινδύνου για την στεφανιαία νόσο είναι: η υπερχοληστερολαιμία ( τιμή χοληστερίνης στο αίμα πάνω από 200 mg/dl), η υπέρταση (κοινώς η υψηλή πίεση), το κάπνισμα, η χαμηλή HDL-χοληστερόλη (η λεγόμενη καλή χοληστερίνη), και δυστυχώς για τους άνδρες το άρρεν φύλο. Εκτός από αυτούς υπάρχουν και άλλοι όπως η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή, ο σακχαρώδης διαβήτης και ο τύπος της προσωπικότητας. Να σημειωθεί ότι για κάθε πτώση της χοληστερίνης κατά 1% μειώνεται ο (στατιστικός) κίνδυνος για στεφανιαία νόσο κατά 2%. Είναι λοιπόν επιτακτική ανάγκη να περιοριστούν αυτοί οι παράγοντες κινδύνου στο ελάχιστο. Σήμερα σχεδόν όλοι αυτοί παράγοντες ελέγχονται. Το κάπνισμα όποιος θέλει το κόβει, η υπέρταση με τα σύγχρονα αντιυπερτασικά ρυθμίζεται, το λιπιδαιμικό προφίλ με την κατάλληλη δίαιτα και φάρμακα μεταβάλλεται, το μόνο που δεν μπορούν οι άνδρες είναι να αλλάξουν το φύλο τους. Γι' αυτό οι άνδρες θα πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί, οι δε γυναίκες να ξέρουν πως η προστασία της φύσης διαρκεί όσο έχουν έμμηνο ρύση μετά εξισώνονται με τους άνδρες.

Το ελληνικό έθνος που επέζησε αιώνες με λίγο λάδι, ψωμί και κρασί κινδυνεύει τώρα από την καλοπέραση. Θυμάμαι την γιαγιά μου που έλεγε πως οι τάδε πέθαναν στην κατοχή γιατί δεν είχαν λάδι, ενώ οι δείνα επέζησαν γιατί είχαν. Τότε μικρός δεν το καταλάβαινα πόσο δίκιο είχε. Σήμερα αν ζούσε η γιαγιά μου θα της έλεγα: “οι τάδε πέθαναν γιατί δεν το χρησιμοποιούσαν ενώ το είχαν το ελαιόλαδο άφθονο”.

Είναι αλήθεια ότι η κατανάλωση του ελαιολάδου μειώθηκε τα τελευταία χρόνια με αποτέλεσμα η τιμή του να πέσει και να αρχίσει να γίνεται προβληματική η καλλιέργεια της ελιάς. Αυτό οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στην πλύση εγκεφάλου που μας έκαναν οι μεγάλες χημικές εταιρείες και σε ένα ποσοστό είμαστε υπεύθυνοι και εμείς οι ιατροί. Είναι γνωστό ότι τα ζωικά λιπαρά ή αλλιώς αυτά που περιέχουν κεκορεσμένα λιπαρά οξέα προάγουν την αθηρωμάτωση των αγγείων. Δηλαδή με απλά λόγια το φράξιμο των αγγείων και ιδίως των στεφανιαίων της καρδιάς με αποτέλεσμα το γνωστό σε όλους έμφραγμα του μυοκαρδίου.

Ως αντίδοτο σε αυτό προτάθηκε η χρήση των λεγομένων πολυακορέστων λιπαρών οξέων που φέρονται συνοπτικά ως σπορέλαια. Κύριοι εκπρόσωποι των σπορέλαιων είναι το καλαμποκέλαιο, το σογιέλαιο, φυστικέλαιο, ηλιέλαιο κά.

Όμως λύθηκε το πρόβλημα με την χρήση των σπορέλαιων; όχι. Μάλλον μπλέχτηκε περισσότερο. Η μεν δράση τους στην μείωση της ολικής χοληστερόλης είναι τεκμηριωμένη αλλά η μείωση παράλληλα και της HDL-χοληστερόλης (αυτής που λέμε καλή χοληστερίνη) αντιστρατεύεται αυτή την καλή δράση. Η υποχοληστερολαιμική τους δράση προβλήθηκε από τις χημικές βιομηχανίες ως πανάκεια. Όμως δεν είναι ικανό και αναγκαίο ένα λάδι για να χαρακτηριστεί υγιεινό να ρίχνει μόνο την χοληστερίνη όπως θα δούμε παρακάτω. Χρειάζεται επίσης να μην παρουσιάζει παρενέργειες όπως μείωση της αντίστασης του οργανισμού ή τάση για καρκινογένεση, που δυστυχώς παρουσιάζουν τα σπορέλαια.

Μερικές φορές ακούμε να λένε "αυτός δεν είχε χοληστερίνη, γιατί έπαθε έμφραγμα;" ή πάλι "έχει πάνω από 400 χοληστερίνη και δεν παθαίνει τίποτα". Εδώ πρέπει να γίνει μια διευκρίνιση μιλάμε πάντα για στατιστικούς κινδύνους και η εξήγηση του φαινομένου που είναι και κόλαφος για τα σπορέλαια παρατίθεται στην επομένη παράγραφο.

Από την δεκαετία του 50 ένας Σουηδός ερευνητής μελετώντας ανθρώπινες αορτές παρατήρησε πως μερικοί άνθρωποι ενώ είχαν υψηλή χοληστερόλη δεν είχαν αντίστοιχη αθηρωμάτωση και αντίθετα άνθρωποι με χαμηλή χοληστερόλη είχαν αθηρωμάτωση. Μελετώντας αυτό το παράδοξο βρήκε ότι το κοινό στοιχείο που περιείχαν οι αορτές με την αθηρωμάτωση ήταν η μεγάλη περιεκτικότητα σε υπεροξειδωμένα λιπαρά οξέα. Το εύρημα αυτό την δεκαετία του 50 δεν μπόρεσε να αξιολογηθεί γιατί η ανοσολογία ήταν ακόμη στα σπάργανα. Σήμερα ξέρουμε ότι πραγματικά υπεύθυνες για την αθηρωμάτωση είναι οι “τροποποιημένες LDL” που ακριβώς περιέχουν αυτά τα υπεροξειδωμένα λιπαρά οξέα. Και εδώ είναι η μεγάλη υπεροχή του ελαιολάδου (παρθένου). Το παρθένο λάδι περιέχει φυσικές αντιοξειδωτικές ουσίες όπως είναι η Βιταμίνη Ε που εμποδίζει την υπεροξείδωση των λιπαρών οξέων, αντίθετα τα σπορέλαια ενώ ρίχνουν την ολική χοληστερόλη προάγουν την υπεροξείδωση και έτσι η προστασία τους έναντι της αθηρωμάτωσης μειώνεται. Δεν είναι τυχαίο ότι οι λαοί της μεσογείου που το χρησιμοποιούν χιλιάδες χρόνια δεν ήξεραν τι πάει να πει έμφραγμα.

 

Ποιά είναι τα πλεονεκτήματα του ελαιολάδου;
Αναλυτικά τα πλεονεκτήματα του ελαιολάδου είναι τα εξής:
-Το ελαιόλαδο παρασκευάζεται με καθαρά μηχανικούς τρόπους με έκθλιψη και με νερό. Δεν χρησιμοποιούνται σε καμιά φάση της παραγωγής του χημικά μέσα, όπως γίνεται με τα σπορέλαια και είναι εύκολο να παρακολουθήσετε την διαδικασία παραγωγής.
-Είναι ελληνικό προϊόν.
-Είναι το μοναδικό μονοακόρεστο λάδι, δεν ρίχνει την καλή χοληστερίνη, δεν ανεβάζει την κακή χοληστερίνη, και περιέχει όλα τα απαραίτητα λιπαρά οξέα που δεν μπορεί ο οργανισμός να συνθέσει.
-Περιέχει φυσικές αντιοξειδωτικές ουσίες (τοκοφερόλες) που εμποδίζουν την υπεροξείδωση των λιπαρών οξέων και έτσι προστατεύει πραγματικά από την αθηρωμάτωση.
-Δεν προκαλεί χολολιθίαση σε αντίθεση με τα σπορέλαια.
-Το ελαιόλαδο μειώνει λιγότερο την πίεση του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα από τα σπορέλαια και τα ζωικά λίπη, και διέρχεται ταχύτερα από το στομάχι. Δηλαδή δεν προκαλεί “ανακαψίλες” “ξινίλες” και άλλα δυσπεπτικά ενοχλήματα.
-Βοηθά στην καλή λειτουργία του παγκρέατος.
- Βοηθά στην καλή λειτουργία του παχέος εντέρου.
-Αντέχει στο τηγάνισμα στους 200 βαθμούς για 2 ώρες.
-Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι το ελαιόλαδο είναι συνώνυμο της καλής υγείας.

 

Ποιά είναι η σύνθεση του ελαιολάδου;

Το λάδι της ελιάς αποτελείται από δύο κυρίως μέρη: α) το σαπωνοποιήσιμο κλάσμα και β) το μη σαπωνοποιήσιμο. Το ίδιο ισχύει και για τα άλλα λάδια φυτικής προέλευσης. Το λεγόμενο σαπωνοποιήσιμο μέρος, τα τριγλυκερίδια δηλαδή είναι 99%. Τα τριγλυκερίδια αυτά περιέχουν λιπαρά οξέα που η αναλογία τους κάνει το λάδι να ξεχωρίζει και από περιοχή σε περιοχή αλλά και από τα άλλα φυτικά λάδια.
Ένα καλό ελαιόλαδο πρέπει να περιέχει σύμφωνα με το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου:

Παλμιτικό οξύ Παλμιτελαϊκό οξύ στεατικό οξύ ελαϊκό οξύ λινελαϊκό οξύ λινολενικό οξύ
κεκορεσμένο κεκορεσμένο κεκορεσμένο μονοακόρεστο πολυακόρεστο πολυακόρεστο
7,5-20% 0,3-3,5% 0,5-5% 55-83% 3,5-21% 0,01-1,5%

 

Γιατί πρέπει να χρησιμοποιούμε ελαιόλαδο;
Όπως βλέπουμε το λάδι της ελιάς περιέχει και ένα ικανό ποσοστό λινελαϊκού και λινολενικού οξέος που θεωρούνται απαραίτητα γιατί ο οργανισμός δεν μπορεί να τα συνθέσει και πρέπει να τα λάβει από την τροφή. Εδώ πρέπει να επισημάνουμε πως τα σπορέλαια περιέχουν μεγάλες ποσότητες αυτών των δύο ουσιών αλλά, όπως λέγανε οι αρχαίοι ημών πρόγονοι “ουκ εν τω πολλώ το ευ”. Η υπερβολική κατανάλωση πολυακορέστων λιπαρών οξέων οδηγεί σε αντίθετα αποτελέσματα από τα επιδιωκόμενα. Έτσι εκτός από επιδείνωση της αθηρωμάτωσης μπορεί να προκληθεί και μείωση της αντίστασης του οργανισμού (μέσω του ανοσοποιητικού) το οποίο για τους δύσπιστους έχει αποδειχθεί πειραματικά με απόρριψη εμβολιασμών τόσο σε πειραματόζωα όσο και σε ανθρώπους.
Οι άλλες ουσίες που υπάρχουν στο υπόλοιπο 1% είναι πάρα πολύ σπουδαίες και συνοπτικά είναι οι εξής:
α) Οι τοκοφερόλες που είναι μια μεγάλη φυσική πηγή της Βιταμίνης Ε. Οι τοκοφερόλες προστατεύουν το ελαιόλαδο από την υπεροξείδωση που όπως αναφέραμε στο πρώτο μέρος είναι μια από τις αιτίες της αθηρωμάτωσης. Η περιεκτικότητα τους είναι 150-170 mg/Kg.
β) Φαινόλες, φαινολικά οξέα και πολυφαινόλες και αυτές ασκούν αντιοξειδωτική δράση και επιπλέον προστατεύουν το λάδι από την ζέστη και την θέρμανση (τηγάνισμα).
γ) Στερόλες, το λάδι περιέχει μεγάλες ποσότητες. Η β-σιτεστερόλη υπάρχει μόνο στο ελαιόλαδο και εμποδίζει την απορρόφηση της χοληστερίνης από τις τροφές στο έντερο.
δ) Υδρογονάνθρακες, όπως το σκουαλένιο και το β-καροτένιο που περιέχει βιταμίνη Α και έχει και αυτό αντιοξειδωτικές ιδιότητες.
ε) Τερπινικές αλκοόλες, αυτές μέσω της αύξησης της έκκρισης της χολής βοηθάνε στην απομάκρυνση της χοληστερίνης με τα κόπρανα.
στ) Φωσφολιπίδια
ζ) Χρωστικές ουσίες, όπως καροτενοειδή και κυρίως χλωροφύλλη. Οι ουσίες αυτές βοηθάνε την κυτταρική ανάπτυξη, τον μεταβολισμό και την επούλωση.
η) και τέλος αρωματικές ουσίες. που κάνουν το λάδι ευχάριστο στη γεύση και επιπλέον εύπεπτο.

Επεξήγηση επιστημονικών όρων:
Σύμφωνα με τα διεθνώς παραδεκτά δεν υπάρχουν φυσιολογικές τιμές στα λιπίδια αλλά μόνο “επιθυμητές”. Έτσι σύμφωνα με τις τρέχουσες απόψεις λέμε για την ολική χοληστερόλη ότι κάτω από το 200 mg/dl είναι επιθυμητές τιμές. Από 200 έως 239 ότι υπάρχει μικρός κίνδυνος ανάπτυξης στεφανιαίας νόσου, και πάνω από 240 υπάρχει μεγάλος κίνδυνος. Χοληστερίνη και χοληστερόλη είναι το ίδιο.
Αυτή είναι η λεγομένη καλή χοληστερόλη και πρέπει να είναι πάνω από 35 mg/dl. Με απλά λόγια χρησιμεύει στην απομάκρυνση από το αίμα της κακής χοληστερόλης.
Ας με συγχωρέσουν οι φιλόλογοι μας για την χρήση του όρου προφίλ. Λιπιδαιμικό προφίλ λέμε τις τιμές των 4 λιπιδίων α) Ολική χοληστερόλη. β) HDL- χοληστερόλη (καλή χοληστερίνη). γ) τα Τριγλυκερίδια. δ) LDL-χοληστερόλη (κακή χοληστερίνη). Από αυτά μετρήσιμα είναι τα α,β και γ. Το δ η λεγόμενη κακή χοληστερίνη LDL είναι μέγεθος υπολογιζόμενο από τα 3 προηγούμενα βάσει του τύπου LDL=(Ολική χοληστερόλη) - (τριγλυκερίδια/5 ή 6 +HDL). Η ακριβής μέτρηση γίνεται μόνο σε όσα εργαστήρια διαθέτουν υπερφυγόκεντρο (Δημόκριτος, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών κά.). Συνεπώς θα πρέπει πάντοτε να ζητάμε να μας μετράνε συγχρόνως το α,β, και γ.
Αορτή: είναι το μεγάλο αγγείο (αρτηρία) που βγαίνει από την καρδιά.
Αθηρωμάτωση: με απλά λόγια το φράξιμο των αγγείων που οδηγεί σε μείωση ή και διακοπή της ροής του αίματος.
Υπεροξείδωση: η έννοια αυτή εκφεύγει του σκοπού του άρθρου αυτού.
Ανοσολογία είναι ο κλάδος της ιατρικής και βιολογίας που ερευνά την άμυνα των οργανισμών.
Τροποποιημένες LDL: και αυτή η έννοια απαιτεί γνώσεις ανοσολογίας.

 
 
 

Οι παραπάνω πληροφορίες είναι του
Φιλίππου Β. Μπεκύρου , μέλους της Ελληνικής Εταιρείας Λιπιδιολογίας
 

[home]  [company]  [products]  [distribution]  [recipies]  [history]  [cretan diet]  [benefits]  [culture]  [contact]  [f.a.q.]